1. Mahkemenin sorusuyla sınırlı kalın
Rapor, görevlendirme kararında sorulan sorulara cevap verir. Sorulmayan konuda görüş bildirmek ya da soruyu genişletmek raporun eleştirilmesine yol açar. Soru belirsizse bunu raporda belirtin ya da mahkemeden açıklama isteyin.
2. Hukuki değerlendirme yapmayın
Bilirkişiye, hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda başvurulamaz (HMK m. 266). Rapor özel ve teknik bilgi gerektiren tespitlerle sınırlı kalmalı; kusurun hukuki nitelendirmesi, sözleşmenin geçerliliği gibi değerlendirmeler mahkemeye bırakılmalıdır.
3. Dosya kapsamına dayanın
Her tespit dosyadaki bir belgeye dayanmalı ve o belge raporda gösterilmelidir. Belgeler arasında çelişki varsa hangisine neden itibar ettiğinizi gerekçelendirin; çelişkiyi görmezden gelmek, itirazın en kolay hedefidir.
4. Hesabı dökümüyle verin
Tutar hesaplarında yalnız sonucu değil, dönem, oran, gün sayısı ve dayanağı gösteren tabloyu verin. Alternatif hesap gerekiyorsa (örneğin tanık beyanları farklıysa) her senaryoyu ayrı hesaplayın ve takdiri mahkemeye bırakın.
5. Yapı: inceleme, değerlendirme, sonuç
Okunabilir bir rapor genellikle şu sırayı izler: görevlendirme ve sorular, dosyanın kısa özeti, inceleme ve tespitler, değerlendirme, sonuç. Sonuç bölümü her soruya ayrı ve açık bir cevap vermelidir.
6. Rapora itiraz süresi
Taraflar, raporun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde rapordaki eksik hususların tamamlanmasını, belirsiz hususların açıklanmasını ya da yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir (HMK m. 281). Avukatlar için bu süre takvime işlenmesi gereken kesin bir süredir.
Sık sorulan sorular
Bilirkişi raporunda yapay zekâ kullanılabilir mi?
Dosya özeti, hesap ve taslak gibi hazırlık işlerinde kullanılabilir; ancak tespit, görüş ve imza bilirkişiye aittir. Kişisel verilerin korunmasına ve kaynakların doğrulanmasına dikkat edilmelidir.
Rapora itiraz dilekçesinde neler yazılmalı?
Raporun hangi tespitinin hangi belgeyle çeliştiği, hesaptaki hatalı kalemler ve mahkemenin sorusunun cevapsız kalan kısmı somut olarak gösterilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Kanun maddeleri ve süreler için güncel resmî metni esas alın.
